Liderliğin Sinirbilimi: Takip Etmek mi, Takip Edilmek mi?

Yeni yapılan bir araştırma insanların lider ya da takipçi olma eğilimlerine dair sebepleri sinirbilimsel yöntemlerle araştırıyor.

“Liderlik” tartışmalı bir kavram. Türk siyasetinde yapılan tartışmalardan biliyoruz ki halkın büyük bir çoğunluğu liderliğe büyük bir önem atfediyor. Bunun yanında herkesin liderlik anlayışı ve tercihi de farklı. Demokrasilere daha uygun liderlik biçimlerini tercih edenlerin yanı sıra tercihi otoriter liderlikten yana olanlar da var.

Liderlik konusu elbette siyasetle sınırlı değil; ordusunu savaşa süre bir komutan, sınıfını yönlendiren bir öğretmen ya da şirketleri yöneten CEO‘lar da farklı liderlik türlerine örnek teşkil ediyorlar.

Liderler bazı özellikleriyle grubun diğer üyelerinden ayrılan kişilerdir. Birçok insan günlük hayatta karar almak konusunda sorunlar yaşar, çoğu insan karar almaktan kaçınır ve karar almak zorunda olduğu pozisyonlarda bulunmamaya çalışır. Hele bu kararlar sadece kendi geleceğini değil, birlikte bulunduklarının da kaderini etkileyecekse karar almak daha da zorlaşır.

İnsanların kendi kayıpları söz konusu olduğunda daha cesur kararlar verebildikleri, ancak bir grubu yönettiklerinde (aile, şirket, ordu, ülke vb.) kararlarından ötürü oluşacak kayıpları göz önünde bulundurarak cesur kararlar vermekte zorlandıkları biliniyor. Ancak lider kisilik özelliklerine sahip insanlar böyle değiller, onlar karar alırlar ve aldıkları kararların sorumluluğunu taşırlar.

Zürih Üniversitesi‘nde yapılan araştırma insanların hangi faktörlere bağlı olarak lider ya da takipçi olmaya yöneldiklerini gösteriyor. Saygın bilim dergilerinden Science‘ta yayınlanan araştırma lider olmak konusunda bu “karar almaktan kaçınma” düzeyinin etkili olduğunu gösteriyor.

Çalışmada bir grup denek kendilerini ya da grubu etkileyecek kararlar almaları gereken çeşitli durumlarda deneye tabi tutulurken bir yandan da beyin görüntüleme (fMRI) yöntemiyle beyinlerindeki sinirsel aktivite ölçüldü. Temel liderlik özellikleri olduğu düşünülen “potansiyel kayıplardan korkmama, risk almaktan kaçınmama, kontrol etmeyi sevme, sorumluluk alma” gibi çeşitli karakter özellikleri test edildi.

Test edilen ve liderlik için gerektiği düşünülen karakter özelliklerinden yalnızca bir tanesi istatistiksel olarak anlamlı sonuç verdi: Sorumluluktan kaçınmama.

“Kontrol isteği, olası kayıplardan çekinmeme, risk alma davranışı” gibi başka kişilik özelliklerinin ise deneylerde lider ve takipçi özellikleri gösteren denekler arasında belirgin ve anlamlı bir fark göstermediği görüldü.

Makalenin baş yazarı Micah Edelson liderlerin şimdiye kadar daha çok kontrol güdüsüyle davrandıklarının ve risk alma yeteneklerinin yüksek olduğunun düşünüldüğünü, ancak yapılan deneylerin ve beraberinde elde edilen fMRI datasının bu iddiayı desteklemediğini söylüyor. Çalışmadan çıkan sonuca göre bir lideri lider yapan en önemli özellik “sorumluluktan kaçınmama”, bir başka deyişle “elini taşın altına koyabilme” yeteneği.

Kaynaklar ve ileri okuma:

Haber Neuroscience News

Orijinal Makale Science

Science Podcast 2 Ağustos 2018 (15:55’ten itibaren)

Bir ürünün 4,99 TL ya da 5 TL olması alışveriş tercihimizi değiştiriyor mu?

***

Anasayfamızdan daha fazla sinirbilim yazısına ulaşabilir, podcast ve videolarımıza erişebilirsiniz.