Beynimizi Elektrikle Uyararak Hafızamızı Güçlendirebilir Miyiz?

Gece yatarken kafanıza takacağınız bir başlık sayesinde gün içinde öğrendiğiniz her şeyi ezberleyebilmek ve tüm sınavlardan tam notla geçebilmek ister miydiniz?

Elbette isterdiniz. Bu şimdilik tam olarak mümkün olmasa da, sinirbilimciler çalışıyor.

Gelin bu meseleyi biraz konuşalım.

Beyin uyarımı temel ve klinik sinirbilimin son yıllardaki gözde konularından biri.

Beyin uyarımının günümüzde sık kullanılan iki yolu var:

Elektriksel beyin uyarımı ve manyetik beyin uyarımı.

Manyetik beyin uyarımı özel bir alet ve bilgisayar aracılığıyla yapılıyor. Elektriksel beyin uyarımında ise kafa derisi üzerine elektrik akımını ileten elektrodlar yerleştiriliyor, bu yolla kapalı bir devre oluşturularak elektrodlar yoluyla beyne doğru ya da alternatif akım veriliyor. İlk bakışta biraz korkutucu görünse de, beyni manyetizmayla ya da elektrikle uyarmanın şimdiye kadar tespit edilmiş önemli bir yan etkisi yok.

Beyin uyarımı ilk olarak depresyon ve inme gibi hastalıklarda deneysel bir tedavi yöntemi olarak uygulanmaya başlandı. Bu alanlarda faydası gösterilince pek çok insanın aklına başka bir soru geldi.

Acaba beyin uyarımını sağlıklı insanlar üzerinde kullanarak bilişsel yeteneklerini artırabilir miyiz?

Sonuçta hastaları tedavi eden bir teknoloji, neden sağlıklıları süper insan yapamasın ki?

Bu ilgi çekici sorunun yanıtını bulmak için dünyanın her yerinde bilim insanları çeşitli deneyler yapıyorlar. Bu deneylerle en çok ilgilenen kurumlardan biri de DARPA, yani ABD ordusunun yeni teknolojileri savunma sanayiinde kullanılabilecek şekilde geliştirmekten sorumlu kurumu.

DARPA tarafından desteklenen ve New Mexico Üniversitesi‘nde gerçekleştirilen yeni bir çalışmada, kapalı devre alternatif akımla gerçekleştirilen elektriksel beyin uyarımının hafızayı güçlendirip güçlendiremeyeceği test edildi. Sonuçlar Journal of Neuroscience isimli dergide yayınlandı.

Deneyde 21 katılımcı iki gruba ayrıldı. Toplamda 6 gün süren deneyde katılımcıların görevi, askeri bir operasyonun simüle edildiği bir bilgisayar oyununda önceden kendilerine gösterilen potansiyel teröristleri ve bombaları tespit ederek bildirmekti. Deneklerden bir kısmının beyinlerine gece uyku sırasında transkraniyel alternatif akım uyarımı uygulandı. Burada amaç yeni bilgilerin uzun süreli hafızaya alınmasından sorumlu ve beyinde hipokampüsten frontal loba uzanan beyin devresini uyararak deneklerin hafızasını güçlendirmekti. 3 gecelik elektriksel beyin uyarımının ardından yeniden test edilen beyin uyarımı almış denekler, beyin uyarımı almamış deneklere göre belirgin olarak daha iyi performans gösterdiler. Bu sonuç, kapalı devre alternatif akım beyin uyarımının hafızayı güçlendirebileceğine dair kanıt sunan ilk deney. Daha önce doğru akım beyin uyarımıyla yapılan deneyler başarısızlıkla sonuçlanmış, bilim insanları bu nedenle alternatif akım ve manyetik uyarıma yönelmişlerdi.

Deney ve sonuçları oldukça ilgi çekici. Görünen o ki elektriksel beyin uyarımının bilişsel işlevleri kuvvetlendirebileceğine dair ilk kanıta sahibiz. Bununla birlikte denek sayısının düşük olması, bu alanda yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç duyulacağının açık bir göstergesi. Ayrıca yalnızca birkaç gün süren bir deneyde hiçbir yan etkinin görülmemesi beyni elektriksel olarak uyarmanın güvenli bir teknoloji olduğunu garanti etmez. Daha fazla deneğin katıldığı, daha uzun süren deneylere ihtiyacımız olduğu kesin.

Bununla birlikte DARPA ve benzeri başka kuruluşların ilgisini çeken, günlük hayata etkisini çok hızlı bir şekilde görebileceğimiz böyle araştırmaların parasal destek bulmakta sıkıntı çekmeyeceği de aşikar. Yakında yeni çalışmalar çıkacaktır.

Beyin uyarımı yeni yeni filizlenen, ilginç bir teknoloji. Beyne hiçbir girişimsel işlemde bulunmadan, sadece dışarıdan minimal düzeyde alternatif akım vererek hafızamızı güçlendirebileceğimiz düşüncesi oldukça cezbedici.

Bu alanda yakın zamanda yapılacak yeni çalışmaları NöroBlog‘da bulmaya devam edeceksiniz.

Kaynaklar ve ileri okuma:

Haber Medscape Neurology

Orijinal Makale Journal of Neuroscience

NöroBlog Podcast 14. Bölüm: Beyin İmplantları

Anasayfamızdan daha fazla sinirbilim yazısına ulaşabilir, podcast ve videolarımıza erişebilirsiniz.