Dişi Kuşlar Eş Olarak Daha Zeki Erkekleri Seçiyor

Daha zeki olmak evrimsel açıdan bir avantaj mıdır?

Charles Darwin’e göre evet: Bilişsel yetenekler eş seçimini etkiler ve bu sayede zeki canlıların üreme şansını artırarak evrimsel avantaj sağlar. Bir yandan da zekânın evrimine katkıda bulunur. Akıllı bir eş seçmenin yiyecek bulmayı kolaylaştırabileceği ve değişen çevre koşullarına uyum sağlamada avantaj sağlayabileceği düşünüldüğünde bu aslında şaşırtıcı değil.

Bazı çalışmalar dişi kuşların bilişsel performansla ilişkilendirebilecek şarkı söyleme ve beyin büyüklüğü gibi özelliklere göre eş seçtiğini gösterse de aslında elimizde bu hipotezi destekleyen direkt bir kanıt yoktu.

Geçtiğimiz günlerde sonuçları yayınlanan bir çalışma ise 150 yıllık bu hipotezi doğrular nitelikte sonuçlar ortaya koydu. Bilim insanları bu hipotezi direkt olarak ölçebilmek için muhabbet kuşlarını ve problem-çözme kutularını kullandılar.

İlk önce dişi muhabbet kuşlarına iki erkek muhabbet kuşu gösterdiler ve dişi kuş bunlardan hangisinin yanında daha çok zaman harcadıysa onu “tercih edilen”  olarak diğerini ise “tercih edilmeyen” erkek kuş olarak ayırdılar.

Daha sonra “tercih edilmeyen erkek kuşları” problem çözme kutularının içinde saklanan yiyeceği bulacak şekilde eğittiler. Bu eğitimden sonra, dişi kuşun karşına aynı çift erkek kuş tekrar çıkarıldı. Ancak bu sefer erkek kuşların önlerinde problem çözme kutuları vardı. Yani dişi kuşlar daha önceden tercih etmedikleri erkekleri yiyecekleri başarılı bir şekilde bulurken gözlemlediler, tercih ettikleri erkeklerin ise yiyecek bulma konusunda becerikli olmadığını gözlemlediler.

Peki, sizce dişi kuşlar bu kez hangisi erkek kuşu tercih ettiler?

Tahmin edilebileceği üzere daha önce tercih etmedikleri kuşun yanında bu kez daha fazla zaman harcadılar. Yani problem çözme becerisi dişi kuşların eş seçimini etkiledi. Bu aslında oldukça mantıklı bir tercih çünkü dişi kuşlar yumurtladıktan sonra kuluçkaya yattıkları için eşleri yiyecek bulup onları beslemek zorunda.

Ancak aklınıza şöyle bir soru gelmiş olabilir: Problem-çözme becerisi yüksek olan kuşun yanında daha fazla zaman harcamak cinsel bir seçimden çok sosyal bir tercih olabilir. Bir başka deyişle dişi kuşlar problem çözme becerisi yüksek başka dişi kuşların yanında da çözemeyenlere göre daha çok zaman harcayabilirler.

Bilim insanları bu ihtimali elemek için aynı deneyi iki erkek kuş yerine iki dişi kuşla tekrar ettiler. Fakat bu kez problem çözme becerisi dişi kuşların tercih edilmelerini etkilemedi yani bu etki sadece karşı cinse özeldi ve sosyal değil cinsel seçimi gösteriyordu.

Öyle görünüyor ki sadece insanlar değil, kuşlar gibi başka türler de eşlerini sergiledikleri bilişsel becerilerine göre seçebiliyorlar.  Bu da bu bilişsel yeteneklerin seçilerek sonraki nesillere aktarılmasına, yani Darwin’in öngördüğü cinsel seçilim yoluyla “zekânın evrimine” yol açıyor.

NöroBlog’u Patreon üzerinden desteklemek için: patreon.com/NoroBlog


Kaynaklar ve ileri okuma:

Makale Science

Haber Science Magazine


Papağanların Yüksek Zekasınının Kaynağı Ne?

Anasayfamızdan daha fazla sinirbilim yazısına ulaşabilir, podcast ve videolarımıza erişebilirsiniz.