Mozart Etkisi Epilepsi Nöbetlerini Azaltabilir Mi?

Okuma Süresi 2 Dakika

Yüzyıllardan beri hayatımızı çeşitli şekillerde etkilemiş olan müziğin beyinle olan ilişkisi adına yapılmış yeni bir meta analiz, bize Mozart dinlemenin epilepsi nöbetlerinin sıklığını azaltabileceğini gösteriyor. Bununla da kalmayıp epilepsi hastalarında gözlenen interiktal epileptiform deşarj isimli anormal beyin aktivitelerinde de düşüşe yol açtığını raporluyor.

“Mozart Etkisi” diye isimlendirilen durum ilk kez 1993’te Rauscher ve meslektaşlarının yaptığı bir çalışmayla resmi olarak ortaya konmuştu. İlk etapta beyin fonksiyonlarındaki iyileşme Mozart’ın “Sonata for two pianos in D major K448” eserini dinlemek ile ilişkilendirilmişti. O zamandan bu yana pek çok müzik türünün Parkinson, uyku bozuklukları, demans, dikkat eksikliği gibi durumlar üzerinde faydalı etkileri olabileceğine dair çalışmalar yapıldı. Örneğin Lin ve ekibinin 2011, 2012 ve 2013’te yürüttüğü araştırmalarda hem uyku hem uyanıklık halinde müzik dinlemenin genel ve anterior fokal nöbetler üzerinde etkili olduğu öne sürüldü. Birden fazla müzik üzerine deneyler yapılmış olsa da en çok tekrarlanan ve en güçlü kanıtları Mozart’ın üzerine en çok çalışılan parçası K448 sonata sunuyor. Bu eserin ritmik yapısı ve uzun süreli ahengin büyük nöronal ağları aktive edebileceği ve antiepileptik özellik gösteren bir çeşit ritmik, tekrarlayan beyin aktivitesine yol açabileceği düşünülüyor (Maguire, 2015)

Ayna nöronlar ve spatio-temporal çalışma belleği bu konuyla ilişkilendirilen diğer kavramlardan bazıları. Bunun dışında müziğin subkortikal yapılarda dopaminerjik nörotransmisyonu geliştirdiği biliniyor ve dopamin transmisyonu epilepsi patofizyolojisinde de önem taşıyor gözüken faktörlerden biri. Bu bağlamda Mozart etkisinin işleyiş sistemi için incelenmeye değer bir bağlantı olduğu görülüyor.

Pek çok çalışma ve pek çok farklı yaklaşım olsa da bu çalışmalardan birçoğu örneklemi küçük veya değişken kaliteye sahip araştırmalar olduğundan müziğin bu etkisi klinisyenler tarafından tereddütle yaklaşılan bir durumdu. Fakat Pisa Üniversitesi’nden Dr Gianluca Sesso ve Dr Federico Sicca, yaptıkları meta analiz sonucunda Mozart dinlemenin hem nöbet sıklığında hem de interiktal epileptiform deşarj ismi verilen anormal beyin aktivitesinde hatrı sayılır bir azalmaya yol açtığını ortaya koydu. Etki, tek bir dinleme seansından sonra gözlenebiliyor ve uzun süre devamlılığını koruyor. Bulgulara göre nöbetlerde %31-%66 arası bir oranla düşüş gözlenebiliyor. Bu oran, kişiden kişiye ve maruz kalınan müziğe göre değişkenlik gösteriyor.

Müziğin yapısı, maruziyet süresi, bireysel farklılıklar gibi pek çok değişken olsa da Dr. Sesso ve Dr. Sicca’nın çalışması, bu alanda incelenebilecek daha pek çok şey olduğunu ve müziğin etkisini hafife almamamız gerektiğini gösteriyor.

Kaynaklar: 

Safe and Sound: Meta-analyzing the Mozart effect on epilepsy

Neuroscience News Is the “Mozart Effect” Real? New Analysis Indicates That Music Can Help Epilepsy

NöroBlog’u Patreon üzerinden desteklemek için: http://patreon.com/NoroBlog