Sinirbilim Kitaplığı: Akıl [Kullanım Kılavuzu]

Beyin ve akıl kelimeleri yüzyıllardır birbirine harmanlanıyor, kimi zaman birbirinin yerine kullanılıyor. Peki aralarındaki fark nedir?

Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor?

Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor? (Okuma süresi: 3 dakika) Depresyon Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre dünyada 300 milyona yakın insanı etkileyen ve halk sağlığını giderek daha fazla etkileyen önemli sağlık sorunlarından biri. Depresyonun bu hastalığı yaşayan kişilerin konuştukları dili değiştirdiği bilinen bir gerçek. Slyvia Plath ve Kurt Cobain gibi depresyondan muzdarip olup hayatlarına intiharla son vermiş insanların ölümlerinden önce ürettikleri eserlerde bu dilin emarelerine rastlamak mümkün.

Çocukluk Deneyimlerimiz Beynimizde Kalıcı İzler Bırakabilir

Hayatımızın erken dönemlerinde deneyimlediğimiz travmatik olayların, ilerleyen dönemlerde duygudurum ve anksiyete bozuklukları gibi bazı psikolojik rahatsızlıklara yakalanma riskimizi artırdığı yıllardır bilinen bir gerçek. 

Optogenetik: Beyni Işıkla Kontrol Etmek

Yeni ve heyecan verici bir teknik beyni ışıkla kontrol edebilmemizi sağlıyor.

Ayrık Beyin Sendromu: 1 Beyin, 2 İnsan

Beyni ortadan ikiye ayırırsak, kişiyi de ikiye mi bölmüş oluruz?

Görsel İllüzyonlar Beynimizi Nasıl Kandırıyor?

"Gözümle görmeden inanmam" diyenlerden misiniz? Bence gözlerinize o kadar da güvenmeyin. Duyularımız etrafımızdaki dünyayı algılayabilmemiz ve yaşamımızı sürdürebilmemiz için oldukça yeterli olsalar da mükemmel değildirler. Bu...

İnsan Beynini Simüle Etmek İçin Yeni Bir Süperbilgisayar: SpiNNaker

Saniyede 200 milyondan fazla işlem yapma kapasitesine sahip olan süperbilgisayar 15 milyon sterline mal oldu.

Beyin Görüntüleme Yoluyla Üç Depresyon Türü Keşfedildi

Bilim insanları ilk kez farklı depresyon türlerini beyin görüntüleme yöntemleriyle sınıflayarak üç farklı depresyon türü bulunduğunu keşfettiler.

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak (Okuma süresi: 2 dk) Beyin tümörleri sandığımızdan daha yaygın. Otopsilerdeki veriler göz önüne alındığında her 100 kişiden 3'unde beyin tümörü gözleniyor. Bunların çoğu iyi huylu, "meningiom" adı verilen beyin tümörleri. Kötü huylu beyin tümörleri daha seyrek görülse de büyük oranda ölümcül olmaları onları tıbbın ve insanlığın büyük kabuslarından biri haline getiriyor. En kötü huylu beyin tümörleri "glioblastom" olarak adlandırılıyor, beyninde glioblastom olduğu tespit edilen bir kişinin ortalama sağ kalımı herhangi bir tedavi uygulanmaması durumunda 3 ay, mevcut en iyi tedavilerle ortalama 14 ay.

Kahve Parkinson’u önleyebilir mi?

Kahvenin Parkinson'u önlediği yönünde kanıtlar artıyor (Okuma süresi: 2 dakika) Günde kaç kupa kahve içiyorsunuz? Hiç mi? Bu tercihiniz sağlığınız için doğru karar olmayabilir. Çünkü son yıllarda kahve tüketiminin sinir sistemi hastalıklarından koruyucu "nöroprotektif" bir madde olduğu yönünde kanıtlar artıyor. Daha önce Alzheimer hastalığı ve multipl skleroza karşı koruyucu olabileceği yönde kanıtlar bulunan içeceğin Parkinson hastalığında da koruyucu olduğuna dair kanıtlar gün geçtikçe artıyor.

Hayvanlar Dünyayı Nasıl Görüyor?

Canlılar alemindeki pek çok canlının insandan üstün görme yeteneklerine sahip olduğu bir gerçek. Daha önce NöroBlog'un başka makalelerinde de bizden milyonlarca kat daha renkli gören canlılardan söz etmiştik. Gözü ve hatta beyni olmadan gören ilginç canlılardan bahsetmiştik. Bununla birlikte insanlık olarak kendimizi çok da haksızlık etmemeliyiz, çünkü konu görülen görüntünün "çözünürlüğü" öldüğunda en tepedeyiz gibi görünüyor. Duke Üniversitesi'nden bilim insanlarının Trends ın Ecology and Evolution dergisinde yayınladıkları yeni bir makale insanların diğer canlılara kıyasla ne kadar net ve çözünürlüğü yüksek şekilde görebildiğini ortaya koydu.

Makinedeki hayalet: Bilinç

Bazı sorular sadece bilimle araştırılamaz. Paralel evrenler gibi bilinç de doğrudan gözlenebilir, ölçülebilir ya da deneyimlenebilir değildir. Rene Descartes'in meşhur sözündeki gibi: Düşünüyorum, öyleyse varım. Bu söz kişinin sadece kendi bilincinin kesinliğine emin olmasının bir ifadesidir. Arkadaşlarınızın ve komşularımızın da sizin gibi kişisel ve içsel deneyimleri olduğunu kabul edersiniz. Ancak bu kişilerin insanmış gibi davranan ve bilinçli deneyim sahibi olmayan zihinsiz birer otomat olup olmadıklarını asla bilemezsiniz.

Yardım Et Doktor, Ben Ölüyüm

2013 yılında, İranlı araştırmacılar bir hayalet tarafından öldürüldüğüne inanan 42 yaşında bir kadın hakkında bir vaka sundular. Kadın söylediğine göre ruhlar görmüştü, ama özellikle Aal adında geleneksel Fars kültüründe bebeklerini doğurduktan sonra yeni anne olmuş kadınlara saldırdığına inanılan bir kadın hayaletten bahsetmişti. Aal'i ilk defa ilk erkek çocuğunu doğurduktan 13 gün sonra gördüğünü söylüyordu. Aal'in karnını parçaladığına, karaciğerini yediğine ve hastalanmasına sebep olup onu öldürdüğüne inanmıştı. Evet evet, doğru okudunuz, kadın ölü olduğunu düşünüyordu.

Görünmez Renkleri Görebilmek: Bölüm 2

Görünmez Renkleri Görebilmek: 2. Bölüm (Okuma süresi: 3 dakika) Serinin ilk yazısında bazı hayvanların egzotik görme yeteneklerini ve insanin renkli görme yeteneğinin sınırlarını keşfetmiştik. Bu makalede bu sınırlara sebep olan trikromatik görme özelliğimizin bazı tuhaflıklarından bahsedeceğiz.

Atalarımızın Beyinleri (Quiz)

Atalarımızın Beyinleri video serimizde insan beyninin evrimini inceledik. Sinirbilim olmazsa olmazı bu önemli konu hakkında toplamda 15 dakika süren 3 videoyla bilgi sahibi olabilir, 2 dakikalık bir quizle kendini test edebilirsin. Henüz izlemediysen, playlist için tıkla! NöroBlog YouTube kanalına abone olmayı unutma!

Bira mı votka mı?: Alkolün duygularımız üzerine etkileri

İngiltere'de yürütülen yeni bir araştırma farklı alkollü içkilerin farklı duyguları tetiklediğine dair sonuçlar ortaya koydu. Yasal Uyarı: Alkol sağlığa zararlıdır!

Beyin Aktivitesini Ölçmek

Game of Thrones dizisinden fırlamış gibi görünen yeni bir magnetoensefalogram (MEG) cihazı beynin manyetik aktivitesini hassas bir biçimde ölçmek için yeni olanaklar sağlıyor.

Beynimizi Elektrikle Uyararak Hafızamızı Güçlendirebilir Miyiz?

Gece uyumadan önce kafanıza takacağınız bir başlık sayesinde gün içinde öğrendiğiniz her şeyi ezberleyebilmek ve tüm sınavlardan tam notla geçebilmek ister miydiniz?

Sayı Sayabilen Nöronlar Keşfedildi

Bir tepsinin içindeki elmalara baktığımızda orada 3 mü yoksa 5 mi elma olduğunu bilmek için durup saymamıza gerek yoktur. Beynimiz bu işlemi otomatik bir şekilde yapar. Peki bu sırada beyinde neler oluyor?

Uzay Beynimizi Nasıl Değiştirir?

Astronotlar dış uzayın sert ve vahşi koşullarına yabancı değiller. Uzay kaşifleri psikolojik ve fizyolojik sistemlerinde rol oynayan iyonize radyasyondan mikrograviteye sayısız stres yaratıcı etkene maruz kalıyorlar....

Prof. Dr. Gazi Yaşargil 20. yüzyılın en etkili 25 doktorundan biri...

Türk sinir ve beyin cerrahı Prof. Dr. Gazi Yaşargil dünyaca ünlü tıp ve sağlık sitesi Medscape tarafından 20. yüzyılın en etkili 25 doktorundan biri seçildi. Medscape Prof. Yaşargil'i listeye 16. sıradan alırken seçilmesinde Yaşargil'in geçtiğimiz yüzyılda sinir ve beyin cerrahisine getirdiği yeniliklerin göz önünde bulundurulduğu belirtildi. Listedeki 25 doktor arasında 5 sinirbilimci bulunuyor.

Kötü anıları silme hapı gerçek mi oluyor?

Edebiyatta ya da sinemada sayısız örneği olan bir durumdur: Bu hapı al ve tüm belleğin sonsuza kadar silinsin. Hafıza en önemli zihinsel fonksiyonlardan biri. Özellikle...

Gözsüz görmek mümkün mü? Peki ya beyinsiz?

Gözsüz görmek mümkün mü? Peki ya beyinsiz? (Okuma süresi: 3 dakika) Biz insanlar için "görmek" eylemini gözlerden ayrı düşünmek imkansız gibidir. Neredeyse içgüdüsel bir biçimde çevremizde gördüğümüz hemen her canlının gözleri sayesinde gördüğünü, gözsüz görmenin mümkün olamayacağını düşünürüz. Günlük hayatta sıklıkla karşılaştığımız karada yaşayan memeliler, kuşlar, böcekler ya da sularda yaşayan balıklar için durum böyledir. Oysa belgesellere meraklı olanlar bilirler ki okyanuslar bambaşka bir dünyadır ve içlerinde birbirinden büyüleyici binlerce ilginç canlı barındırırlar. Bilim insanları bu ilginç canlılardan birine dair yeni bir keşifle karşımıza çıktılar. Söz konusu canlının bilimsel adı "Ophiocoma wendtii", Türkçesiyle yılanyıldızı. Alttaki resimde gördüğünüz yılanyıldızı, şeklinden de tahmin yürütebileceğiniz gibi deniz yıldızının akrabası. Ancak deniz yıldızından farklı ilginç bir özelliği bulunuyor: Yılanyıldızları kollarını hareket ettirerek ışığı tespit edebiliyor ve aydınlık bölgelerden kaçınarak avcılara yem olmaktan kurtulabiliyorlar.

Doktorlar tanı koymayı nasıl öğrenir? Makineler de bunu öğrenebilir mi?

Dr. Siddhartha Mukherjee'nin büyük bir hayranıyım. Kendisi bir kanser uzmanı, araştırmacı ve kök hücre biyoloğu ayrıca olağanüstü derecede yetenekli bir yazar ve eşsiz bir bilim öğretmeni. Daha önce kanser hakkındaki Pulitzer ödüllü "The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer" (Tüm Hastalıkların İmparatoru: Kanserin Biyografisi, Domingo Yayınevi) ve genetik hakkındaki "The Gene; An İntimate History" kitaplarını değerlendirmiştim. Başka bir kitap üzerine çalıştığını öğrenince çok mutlu oldum; bu kez immünoloji (bağışıklık bilimi) üzerine yazıyor, diğer şeylerin yanısıra “aşı ve otizmle ilgili saçmalıklar” konusu da ele almayı planlıyor. Okumak için sabırsızlanıyorum.

Bebekler konuşmayı nasıl öğrenir?

Bir annenin çocuğuna "top" kelimesinin öğretmeye çalıştığını düşünelim. Anne topu eliyle gösteriyor olabilir, fakat bebek annesinin ne demek istediğini tam olarak nasıl biliyor?

Şiddet Suçları için Ruhsal Bozuklukları Suçlamayı Bırakın

Şiddet suçları için genellikle ruhsal sağlık sorunları sorumlu tutulur, ancak bu genellikle önyargıya dayalı bir eğilimdir.

Gaipten Kokular Duymak

Milyonlarca insan hayali kokularla yaşamak zorunda.

Çocuk Beyninin Farkı “Sünger Gibi” Yumuşak Olması Mı?

Muhtemelen birinin "çocukların süngere benzediğini" söyleyişini duymuşsunuzdur, görünen o ki bu analoji gerçeklerle uyumlu.

Nörohukuk: Beyin nasıl ceza veriyor?

Failin ne kadar cezalandırılması gerektiğine karar verirken beynin duygusal süreçlerde etkili amigdala, medial prefrontal ve posterior singulat korteks gibi bölümleri aktiftir.

Beyindeki ödül mekanizması nasıl çalışır?

Günlük yaşantımızın büyük bir kısmı yiyeceklerin etrafında dönüyor: bir sonraki yemeğimizin ne zaman olacağı, ne olacağı ve ne kadar leziz olacağı! Evrimsel olarak, bunlar bizim hayatta kalabilmemiz için gerekli düşünceler. Böylece yiyecek bulduğumuzda yiyebildiğimiz kadar yemeye mecbur kalıyoruz. Bu sadece tüm gerekli besleyici ögeleri almamızı sağlamıyor, ayrıca rakiplerimizin yemeklerimizi çalmasını da engelliyor. Nasıl oluyor da tamamen doyduktan sonra bile en sevdiğimiz tatlıdan "bir ısırık daha" alabiliyoruz? DiFeliceantonio ve arkadaşlarının yaptığı araştırma (2012) gösteriyor ki beynimizin neostriatum adındaki evrimsel olarak yeni bir bölgesi, beynin ödül sistemini içeriyor. Beyin burada şişkin karnımızın verdiği rahatsızlığı gidermek için uyuşturucu bir sistemi aktive ediyor, böylece yemeye devam edebiliyoruz. Bu sisteme ek olarak, beynin dopamin ödül yolu yeme, içme, üreme gibi hayatta kalmak için gerekli olan şeyleri yaparken iyi hissetmemizi sağlayan bir merkez.

Son Yazılar