Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor?

Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor? (Okuma süresi: 3 dakika) Depresyon Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre dünyada 300 milyona yakın insanı etkileyen ve halk sağlığını giderek daha fazla etkileyen önemli sağlık sorunlarından biri. Depresyonun bu hastalığı yaşayan kişilerin konuştukları dili değiştirdiği bilinen bir gerçek. Slyvia Plath ve Kurt Cobain gibi depresyondan muzdarip olup hayatlarına intiharla son vermiş insanların ölümlerinden önce ürettikleri eserlerde bu dilin emarelerine rastlamak mümkün.

Isaac Asimov ve İnsan Beyninin Büyüsü

Bilim kurgu edebiyatının efsane isimlerinden Isaac Asimov'un bir sinirbilim merakı olduğunu biliyor muydunuz?

Alkolün duygularımız üzerine etkileri

Farklı alkollü içecekler duygularımızı ve düşüncelerimizi farklı şekillerde etkiliyor olabilir mi? Alkol duygularımızı nasıl etkiler?

Görünmez Renkleri Görebilmek

Görünmez renkleri görebilmek (Okuma süresi: 3 dakika) Renksiz bir dünya nasıl olurdu? Renk algısını araştıran bir nörofizyolog olduğunuzu hayal edin. Işığın bir dalga olduğunu ve insanların renkleri retinalarında bulunan koni hücrelerinin farklı aktivasyon derecelerine bağlı olarak gördüğünü biliyorsunuz. Biliyorsunuz ki kırmızı koni hücreleri uzun dalga boyundaki ışığı, yeşil koni hücreleri orta dalga boyundaki ışığı, mavi koni hücreleri ise kısa dalga boyundaki ışığı algılar. Yalnız ufak bir problem var: Bütün hayatınızı karanlık bir odada geçirmişsiniz ve dış dünyayla tek bağlantınız siyah-beyaz bir televizyon. Renk algısını araştıran ama hayatında hiç renk görmemiş bir nörofizyologsunuz.

Beyin Görüntüleme Yeni Bir Tür „Frenoloji“ mi?

Frenoloji terimini sağda solda, büyük ihtimalle sahtebilim ya da ırkçılık hakkında konuşulan bir yerlerde duymuş olabilirsiniz. Ya da Quentin Tarantino’nun meşhur filmi Django Unchained’de* Leonardo DiCaprio’nun oynadığı kafataslı sahne hakkındaki tartışmalarda işitmiş olabilirsiniz.

Gözsüz Görmek Mümkün Mü? Peki Ya Beyinsiz?

Biz insanlar için "görmek" eylemini gözlerden ayrı düşünmek imkansız gibidir. Oysa okyanuslar bambaşka bir dünyadır.

Ayrık Beyin Sendromu: 1 Beyin, 2 İnsan

Beyni ortadan ikiye ayırırsak, kişiyi de ikiye mi bölmüş oluruz?

NöroBlog Podcast 11. Bölüm: Kişilik

NöroBlog Podcast'in 11. bölümünde "kişilik" konusunu tartıştık. Kişilik nedir? Kişiliğimiz hangi kriterlere göre tanımlanabilir? Kişilik testlerine güvenebilir miyiz? Siyasilerin açıklamaları üzerinden kişiliklerine dair hangi bilgileri elde edebiliriz? Kişilik bozuklukları tedavi edilebilir mi? Herkese iyi seyirler...

Fare Beynini Görüntülemek

Bilim insanları beynimizin işleyişini ve hastalıkların nasıl oluştuğunu daha iyi anlamak için hayvanlar, çoğunlukla da fareler üzerinde çalışırlar.

NöroBlog Podcast 10. Bölüm: Nörosinema

NöroBlog Podcast'in 10. bölümünde sinirbilim ve sinemayı, bir başka deyişle nörosinemayı konuştuk.

Büyük Düşünce Deneyi – Bölüm 2: “2001: Bir Uzay Destanı”

Bu büyük düşünce deneyi 1960'lı yıllardan: "2001: Bir Uzay Destanı" Arthur C. Clarke'ın romanı ve Stanley Kubrick' in filmi olarak paralel şekilde gelişen Uzay Destanı, insanlığın ve zekanın evrimi ile ilgili bir hikaye.

2014’ten beri yılda ortalama 25 kişi “selfie kazalarında” hayatını kaybetti

Selfie kavramı 2013 yılında hayatımıza ilk defa girdiğinden beri popülerliğini korudu, insanlar selfie fotoğrafları o kadar sevdiler ki çoğu insan en tehlikeli anlarda bile selfie çekmekten vazgeçmedi. Bu önlenemez selfie tutkusunun pek çok kazaya yol açtığı da bilinen bir gerçekti, ancak ölümlü selfie kazaları ilk kez bilimsel bir dergide yayınlanan bir derlemeye konu oldu.

Cep Telefonu Sinyalleri Beyin Dalgalarımızı Değiştirir Mi?

Muhabbet teorisinin hoşsohbet fizikçisi Kaan Öztürk Hoca dün twitterda çep telefonu sinyallerinin neden sağlık için bir tehdit oluşturmadığını yazdı uzun uzun. Okumamış olanlarınız varsa muhakkak okumanızı tavsiye ederim bu bilgilendirici tefrikayı, Kaan Hoca'yı hala takip etmeyen varsa da bu tefrika takip etmenize vesile olur sanırım.

Annesinin sesi bebeğin beynini nasıl şekillendiriyor?

Annelerimizin sesinin beynimizi değiştirdiğini biliyor muydunuz? Yapılan çalışmalar bebeklerin henüz anne karnından annelerinin sesini tanıyabildiğini gösteriyor.

İnsanın Aklını Başından Alan 12 Sanrı ve Sendrom

Alice harikalar diyarında sendromu, fikir ekleme, hayvana dönüşme sanrısı, Paris sendromu ve daha fazlası... Sanrılar geçici ataklardan tedavi edilemez zihinsel hastalıklara kadar her şekil ve boyutta gelebilir. Ancak hepsinin bir ortak noktası var: Gerçeklikten kopuk olmak. Sanrılar mantık dinlemez ve gerçeklere boyun eğmezler. İşte en ilginç sanrısal inanışlardan 12 tanesi...

NöroBlog Podcast 8. Bölüm: Psikolojinin Krizi

NöroBlog Podcast Bölüm 8: Psikolojinin Krizi Elmayı havaya bıraktığımızda her defasında yere düştüğünü biliriz. Çünkü temel fizik kuralları bunu emreder. Son zamanlarda yapılan bazı çalışmalar söz konusu bilim psikoloji olduğundan bu durumun bu kadar net olmadığını açıkça ortaya koydu. NöroBlog Podcast 8. Bölüm konumuz "Tekrarlanabilirlik Krizi" oldu.

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak (Okuma süresi: 2 dk) Beyin tümörleri sandığımızdan daha yaygın. Otopsilerdeki veriler göz önüne alındığında her 100 kişiden 3'unde beyin tümörü gözleniyor. Bunların çoğu iyi huylu, "meningiom" adı verilen beyin tümörleri. Kötü huylu beyin tümörleri daha seyrek görülse de büyük oranda ölümcül olmaları onları tıbbın ve insanlığın büyük kabuslarından biri haline getiriyor. En kötü huylu beyin tümörleri "glioblastom" olarak adlandırılıyor, beyninde glioblastom olduğu tespit edilen bir kişinin ortalama sağ kalımı herhangi bir tedavi uygulanmaması durumunda 3 ay, mevcut en iyi tedavilerle ortalama 14 ay.

Doktorlar tanı koymayı nasıl öğrenir? Makineler de bunu öğrenebilir mi?

Dr. Siddhartha Mukherjee'nin büyük bir hayranıyım. Kendisi bir kanser uzmanı, araştırmacı ve kök hücre biyoloğu ayrıca olağanüstü derecede yetenekli bir yazar ve eşsiz bir bilim öğretmeni. Daha önce kanser hakkındaki Pulitzer ödüllü "The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer" (Tüm Hastalıkların İmparatoru: Kanserin Biyografisi, Domingo Yayınevi) ve genetik hakkındaki "The Gene; An İntimate History" kitaplarını değerlendirmiştim. Başka bir kitap üzerine çalıştığını öğrenince çok mutlu oldum; bu kez immünoloji (bağışıklık bilimi) üzerine yazıyor, diğer şeylerin yanısıra “aşı ve otizmle ilgili saçmalıklar” konusu da ele almayı planlıyor. Okumak için sabırsızlanıyorum.

Büyük Düşünce Deneyi – Bölüm 1: Androidler Elektrikli Koyun Düşler Mi?

Büyük Düşünce Deneyi / Bölüm 1: Androidler Elektrikli Koyun Düşler Mi? Haydi çılgınca bir şey hayal edelim. Çin' de bulunan her bir kişiden, bir beyindeki bir sinir hücresini taklit etmesi...

NöroBlog Podcast 7. Bölüm Yayında: Zihin Okuma!

NöroBlog Podcast 7. Bölüm Yayında: Zihin Okuma! Bugünkü teknolojimiz ve sinirbilim bilgimizle zihin okumak mümkün mü? İnsanların zihinlerinden geçenleri okuyarak banka şifrelerini bulmak ve zengin olmak mümkün mü? Zihin okumak için hangi teknolojiler, nasıl kullanılıyor? Zihin okumanın tıpta kullanımı nedir? Gelecekte neler bekleyebiliriz? Tüm bunları ve daha fazlasını konuştuğumuz NöroBlog Podcast 7. Bölümünü aşağıdaki SoundCloud linkinden dinleyebileceğiniz gibi podcastimizin iTunes kanalına da abone olabilirsiniz. Keyifli dinlemeler...

Makinedeki Hayalet: Bilinç

Bazı sorular sadece bilimle araştırılamaz. Paralel evrenler gibi bilinç de doğrudan gözlenebilir, ölçülebilir ya da deneyimlenebilir değildir. Rene Descartes'in meşhur sözündeki gibi: Düşünüyorum, öyleyse varım. Bu söz kişinin sadece kendi bilincinin kesinliğine emin olmasının bir ifadesidir. Arkadaşlarınızın ve komşularımızın da sizin gibi kişisel ve içsel deneyimleri olduğunu kabul edersiniz. Ancak bu kişilerin insanmış gibi davranan ve bilinçli deneyim sahibi olmayan zihinsiz birer otomat olup olmadıklarını asla bilemezsiniz.

NöroBlog Podcast 6. Bölüm: Aşkın Sinirbilimi

NöroBlog Podcast'in 6. bölümünde sinirbilim aşkına "aşkın nörobiyolojisini" konuştuk.

Renkleri Duymak, Sesleri Tatmak: Sinestezi

“Sinestezi” bir duyunun uyarılmasının aynı anda başka bir duyuda da his oluşturması, duyuların anormal bir şekilde harmanlanması, iç içe geçmesidir.

Hamilelikte cep telefonu kullanımı çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir mi?

Hamilelikte cep telefonu kullanımı çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir (Okuma süresi: 2 dk) Hamilelik sırasında cep telefonu kullanmak doğacak çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir mi? Yeni bir çalışmaya göre bu sorunun yanıtı evet olabilir. Bu çalışmaya göre hamilelik sırasında daha sık cep telefonu kullanan annelerin çocuklarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) görülme riski %28 civarında daha fazla. Çalışmayı yürüten ve makalenin ilk ismi olan bilim kadını Laura Birks yine de hamilelere cep telefonlarından uzak durmaları gerektiğini söylemenin abartılı bir tepki vermek olacağını düşünüyor.

Diyet içecekler inme ve bunama riskini üç kat artırıyor olabilir

20 Nisan 2017 tarihinde önemli nöroloji dergilerinden Stroke'ta yayınlanan yeni makaleye göre yapay tatlandırıcılar içeren içecekler uzun vadede inme (felç) ve bunama (demans) riskini artırıyor. Bunun için bu ürünleri yüksek miktarlarda tüketmek de gerekmiyor. Her gün 1 kutu diyet kola içmek inme ve bunama riskini üç kat artırıyor.

NöroBlog Podcast 5. Bölüm: Yapay Zekanın Önyargıları

14 Nisan 2017 tarihli Science dergisinde bilim dünyasında çok ses getiren bir makale çıktı. Kısa sürede nbc'den The Guardian'a, LA Times'tan wired'a bilim haberlerinde makalenin yazarlarıyla yapılan söyleşiler ve makaleyle ilgili haberler yayınlandı. Makalenin ana mesajı şuydu: "Soğukkanlı ve tarafsızca kararlar vereceğini umduğumuz yapay zeka cinsiyetçi ve ırkçı, yani fena şekilde önyargılı olabilir."

NöroBlog Podcast 4. Bölüm: Sinirbilim Politika Hakkında Neler Söyleyebliir? – II

NöroBlog Podcast'in 4. bölümünde politik konularda fikir değiştirme ya da değiştirmemenin altında yatan dinamikleri Psikiyatrist Dr. İlker Küçükparlak ile konuştuk. Nöroblog Podcast’in 2. bölümünde ele aldığımız politik kararların sosyal psikolojik yönleri nelerdir? Karar verirken birey olarak karar vermek ile topluluğa/norma uymak arasında nasıl tercihte bulunuyoruz? Bir tartışmada ne yaparsak karşıdaki fikir değiştirmeye daha açık olurken hangi durumlarda insanları benimsediği fikre iyice sarılmaya itiyoruz? Bu ve benzeri sorulara yanıtlar aradığımız programımızın referandum öncesi alevlenen tartışmaları anlamakta yararı olması dileğiyle... Keyifli dinlemeler...

NöroBlog Podcast 3. Bölüm: Yapay zeka bizi gereksizleştirecek mi?

Oxford Üniversitesi'nde 2013 yılında yapılan bir araştırmada mevcut istihdamın %50'sinin önümüzdeki 20 yıl sonunda robotlar ve yazılımlar; kısacası yapay zeka tarafından üstlenileceği öngörülüyordu. Bu...

Yardım Et Doktor, Ben Ölüyüm

2013 yılında, İranlı araştırmacılar bir hayalet tarafından öldürüldüğüne inanan 42 yaşında bir kadın hakkında bir vaka sundular. Kadın söylediğine göre ruhlar görmüştü, ama özellikle Aal adında geleneksel Fars kültüründe bebeklerini doğurduktan sonra yeni anne olmuş kadınlara saldırdığına inanılan bir kadın hayaletten bahsetmişti. Aal'i ilk defa ilk erkek çocuğunu doğurduktan 13 gün sonra gördüğünü söylüyordu. Aal'in karnını parçaladığına, karaciğerini yediğine ve hastalanmasına sebep olup onu öldürdüğüne inanmıştı. Evet evet, doğru okudunuz, kadın ölü olduğunu düşünüyordu.

NöroBlog Podcast 2. Bölüm: Sinirbilim politika hakkında neler söyleyebilir?

Bazı insanlar neden gerçekleri kabul etmezler? Politik bağnazlığın sebebi nedir? Sinirbilim bize politika hakkında neler söylüyor? NöroBlog Podcast'in ikinci bölümünde ilginç bir beyin görüntüleme çalışması üzerinden sinirbilimin politik düşüncelerimiz hakkında neler söylediğini konuştuk. Keyifli dinlemeler...

Son Yazılar