Atalarımızın Beyinleri (Quiz)

Atalarımızın Beyinleri video serimizde insan beyninin evrimini inceledik. Sinirbilim olmazsa olmazı bu önemli konu hakkında toplamda 15 dakika süren 3 videoyla bilgi sahibi olabilir, 2 dakikalık bir quizle kendini test edebilirsin. Henüz izlemediysen, playlist için tıkla! NöroBlog YouTube kanalına abone olmayı unutma!

“Uyanışlar” Üzerine

Oliver Sacks’ın kendi mesleki yaşamından bir kesiti anlattığı aynı isimdeki kitabından uyarlanan 1990 yapımı Uyanışlar (Awakenings) dokunaklı bir film.

Kahve Parkinson’u önleyebilir mi?

Kahvenin Parkinson'u önlediği yönünde kanıtlar artıyor (Okuma süresi: 2 dakika) Günde kaç kupa kahve içiyorsunuz? Hiç mi? Bu tercihiniz sağlığınız için doğru karar olmayabilir. Çünkü son yıllarda kahve tüketiminin sinir sistemi hastalıklarından koruyucu "nöroprotektif" bir madde olduğu yönünde kanıtlar artıyor. Daha önce Alzheimer hastalığı ve multipl skleroza karşı koruyucu olabileceği yönde kanıtlar bulunan içeceğin Parkinson hastalığında da koruyucu olduğuna dair kanıtlar gün geçtikçe artıyor.

Amigdala: Çok korkacaksınız!

Amigdala beynin korku merkezi olarak bilinir. Bu bize eşek şakası yapmanın neden bu kadar keyifli olduğunu da anlatıyor.

Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor?

Depresyon konuştuğumuz dili nasıl değiştiriyor? (Okuma süresi: 3 dakika) Depresyon Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre dünyada 300 milyona yakın insanı etkileyen ve halk sağlığını giderek daha fazla etkileyen önemli sağlık sorunlarından biri. Depresyonun bu hastalığı yaşayan kişilerin konuştukları dili değiştirdiği bilinen bir gerçek. Slyvia Plath ve Kurt Cobain gibi depresyondan muzdarip olup hayatlarına intiharla son vermiş insanların ölümlerinden önce ürettikleri eserlerde bu dilin emarelerine rastlamak mümkün.

Isaac Asimov ve İnsan Beyninin Büyüsü

Bilim kurgu edebiyatının efsane isimlerinden Isaac Asimov'un bir sinirbilim merakı olduğunu biliyor muydunuz?

Bira mı votka mı?: Alkolün duygularımız üzerine etkileri

Farklı alkollü içecekler duygularımızı ve düşüncelerimizi farklı şekillerde etkiliyor olabilir mi? Alkol duygularımızı nasıl etkiler?

Görünmez renkleri görebilmek

Görünmez renkleri görebilmek (Okuma süresi: 3 dakika) Renksiz bir dünya nasıl olurdu? Renk algısını araştıran bir nörofizyolog olduğunuzu hayal edin. Işığın bir dalga olduğunu ve insanların renkleri retinalarında bulunan koni hücrelerinin farklı aktivasyon derecelerine bağlı olarak gördüğünü biliyorsunuz. Biliyorsunuz ki kırmızı koni hücreleri uzun dalga boyundaki ışığı, yeşil koni hücreleri orta dalga boyundaki ışığı, mavi koni hücreleri ise kısa dalga boyundaki ışığı algılar. Yalnız ufak bir problem var: Bütün hayatınızı karanlık bir odada geçirmişsiniz ve dış dünyayla tek bağlantınız siyah-beyaz bir televizyon. Renk algısını araştıran ama hayatında hiç renk görmemiş bir nörofizyologsunuz.

Beyin görüntüleme yeni bir tür „frenoloji“ mi?

Frenoloji terimini sağda solda, büyük ihtimalle sahtebilim ya da ırkçılık hakkında konuşulan bir yerlerde duymuş olabilirsiniz. Ya da Quentin Tarantino’nun meşhur filmi Django Unchained’de* Leonardo DiCaprio’nun oynadığı kafataslı sahne hakkındaki tartışmalarda işitmiş olabilirsiniz.

Gözsüz görmek mümkün mü? Peki ya beyinsiz?

Gözsüz görmek mümkün mü? Peki ya beyinsiz? (Okuma süresi: 3 dakika) Biz insanlar için "görmek" eylemini gözlerden ayrı düşünmek imkansız gibidir. Neredeyse içgüdüsel bir biçimde çevremizde gördüğümüz hemen her canlının gözleri sayesinde gördüğünü, gözsüz görmenin mümkün olamayacağını düşünürüz. Günlük hayatta sıklıkla karşılaştığımız karada yaşayan memeliler, kuşlar, böcekler ya da sularda yaşayan balıklar için durum böyledir. Oysa belgesellere meraklı olanlar bilirler ki okyanuslar bambaşka bir dünyadır ve içlerinde birbirinden büyüleyici binlerce ilginç canlı barındırırlar. Bilim insanları bu ilginç canlılardan birine dair yeni bir keşifle karşımıza çıktılar. Söz konusu canlının bilimsel adı "Ophiocoma wendtii", Türkçesiyle yılanyıldızı. Alttaki resimde gördüğünüz yılanyıldızı, şeklinden de tahmin yürütebileceğiniz gibi deniz yıldızının akrabası. Ancak deniz yıldızından farklı ilginç bir özelliği bulunuyor: Yılanyıldızları kollarını hareket ettirerek ışığı tespit edebiliyor ve aydınlık bölgelerden kaçınarak avcılara yem olmaktan kurtulabiliyorlar.

Ayrık Beyin Sendromu: 1 Beyin, 2 İnsan

Beyni ortadan ikiye ayırırsak, kişiyi de ikiye mi bölmüş oluruz?

Fare Beynini Görüntülemek

Bilim insanları beynimizin işleyişini ve hastalıkların nasıl oluştuğunu daha iyi anlamak için hayvanlar, çoğunlukla da fareler üzerinde çalışırlar.

Büyük Düşünce Deneyi – Bölüm 2: “2001: Bir Uzay Destanı”

Bu büyük düşünce deneyi 1960'lı yıllardan: "2001: Bir Uzay Destanı" Arthur C. Clarke'ın romanı ve Stanley Kubrick' in filmi olarak paralel şekilde gelişen Uzay Destanı, insanlığın ve zekanın evrimi ile ilgili bir hikaye.

2014’ten beri yılda ortalama 25 kişi “selfie kazalarında” hayatını kaybetti

Selfie kavramı 2013 yılında hayatımıza ilk defa girdiğinden beri popülerliğini korudu, insanlar selfie fotoğrafları o kadar sevdiler ki çoğu insan en tehlikeli anlarda bile selfie çekmekten vazgeçmedi. Bu önlenemez selfie tutkusunun pek çok kazaya yol açtığı da bilinen bir gerçekti, ancak ölümlü selfie kazaları ilk kez bilimsel bir dergide yayınlanan bir derlemeye konu oldu.

Cep telefonu sinyalleri beyin dalgalarımızı değiştirir mi?

Muhabbet teorisinin hoşsohbet fizikçisi Kaan Öztürk Hoca dün twitterda çep telefonu sinyallerinin neden sağlık için bir tehdit oluşturmadığını yazdı uzun uzun. Okumamış olanlarınız varsa muhakkak okumanızı tavsiye ederim bu bilgilendirici tefrikayı, Kaan Hoca'yı hala takip etmeyen varsa da bu tefrika takip etmenize vesile olur sanırım.

Annesinin sesi bebeğin beynini nasıl şekillendiriyor?

Bir çocuğun annesinin sesini yabancılardan ayırt edebilmesi şaşılacak bir durum değildir. Anne karnında başlamak üzere fetusun gelişen duyusal yolakları annesinin sesini ve tınısını hisseder.

İnsanın Aklını Başından Alan 12 Sanrı ve Sendrom

Alice harikalar diyarında sendromu, fikir ekleme, hayvana dönüşme sanrısı, Paris sendromu ve daha fazlası... Sanrılar geçici ataklardan tedavi edilemez zihinsel hastalıklara kadar her şekil ve boyutta gelebilir. Ancak hepsinin bir ortak noktası var: Gerçeklikten kopuk olmak. Sanrılar mantık dinlemez ve gerçeklere boyun eğmezler. İşte en ilginç sanrısal inanışlardan 12 tanesi...

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak

Zika virüsü ile ölümcül beyin tümörlerine saldırmak (Okuma süresi: 2 dk) Beyin tümörleri sandığımızdan daha yaygın. Otopsilerdeki veriler göz önüne alındığında her 100 kişiden 3'unde beyin tümörü gözleniyor. Bunların çoğu iyi huylu, "meningiom" adı verilen beyin tümörleri. Kötü huylu beyin tümörleri daha seyrek görülse de büyük oranda ölümcül olmaları onları tıbbın ve insanlığın büyük kabuslarından biri haline getiriyor. En kötü huylu beyin tümörleri "glioblastom" olarak adlandırılıyor, beyninde glioblastom olduğu tespit edilen bir kişinin ortalama sağ kalımı herhangi bir tedavi uygulanmaması durumunda 3 ay, mevcut en iyi tedavilerle ortalama 14 ay.

Doktorlar tanı koymayı nasıl öğrenir? Makineler de bunu öğrenebilir mi?

Dr. Siddhartha Mukherjee'nin büyük bir hayranıyım. Kendisi bir kanser uzmanı, araştırmacı ve kök hücre biyoloğu ayrıca olağanüstü derecede yetenekli bir yazar ve eşsiz bir bilim öğretmeni. Daha önce kanser hakkındaki Pulitzer ödüllü "The Emperor of All Maladies: A Biography of Cancer" (Tüm Hastalıkların İmparatoru: Kanserin Biyografisi, Domingo Yayınevi) ve genetik hakkındaki "The Gene; An İntimate History" kitaplarını değerlendirmiştim. Başka bir kitap üzerine çalıştığını öğrenince çok mutlu oldum; bu kez immünoloji (bağışıklık bilimi) üzerine yazıyor, diğer şeylerin yanısıra “aşı ve otizmle ilgili saçmalıklar” konusu da ele almayı planlıyor. Okumak için sabırsızlanıyorum.

Büyük Düşünce Deneyi – Bölüm 1: Androidler Elektrikli Koyun Düşler Mi?

Büyük Düşünce Deneyi / Bölüm 1: Androidler Elektrikli Koyun Düşler Mi? Haydi çılgınca bir şey hayal edelim. Çin' de bulunan her bir kişiden, bir beyindeki bir sinir hücresini taklit etmesi...

Makinedeki hayalet: Bilinç

Bazı sorular sadece bilimle araştırılamaz. Paralel evrenler gibi bilinç de doğrudan gözlenebilir, ölçülebilir ya da deneyimlenebilir değildir. Rene Descartes'in meşhur sözündeki gibi: Düşünüyorum, öyleyse varım. Bu söz kişinin sadece kendi bilincinin kesinliğine emin olmasının bir ifadesidir. Arkadaşlarınızın ve komşularımızın da sizin gibi kişisel ve içsel deneyimleri olduğunu kabul edersiniz. Ancak bu kişilerin insanmış gibi davranan ve bilinçli deneyim sahibi olmayan zihinsiz birer otomat olup olmadıklarını asla bilemezsiniz.

Renkleri duymak, sesleri tatmak: Sinestezi

“Sinestezi” bir duyunun uyarılmasının aynı anda başka bir duyuda da his oluşturması, duyuların anormal bir şekilde harmanlanması, iç içe geçmesidir.

Hamilelikte cep telefonu kullanımı çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir mi?

Hamilelikte cep telefonu kullanımı çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir (Okuma süresi: 2 dk) Hamilelik sırasında cep telefonu kullanmak doğacak çocukta hiperaktiviteye sebep olabilir mi? Yeni bir çalışmaya göre bu sorunun yanıtı evet olabilir. Bu çalışmaya göre hamilelik sırasında daha sık cep telefonu kullanan annelerin çocuklarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) görülme riski %28 civarında daha fazla. Çalışmayı yürüten ve makalenin ilk ismi olan bilim kadını Laura Birks yine de hamilelere cep telefonlarından uzak durmaları gerektiğini söylemenin abartılı bir tepki vermek olacağını düşünüyor.

Diyet içecekler inme ve bunama riskini üç kat artırıyor olabilir

20 Nisan 2017 tarihinde önemli nöroloji dergilerinden Stroke'ta yayınlanan yeni makaleye göre yapay tatlandırıcılar içeren içecekler uzun vadede inme (felç) ve bunama (demans) riskini artırıyor. Bunun için bu ürünleri yüksek miktarlarda tüketmek de gerekmiyor. Her gün 1 kutu diyet kola içmek inme ve bunama riskini üç kat artırıyor.

Yardım Et Doktor, Ben Ölüyüm

2013 yılında, İranlı araştırmacılar bir hayalet tarafından öldürüldüğüne inanan 42 yaşında bir kadın hakkında bir vaka sundular. Kadın söylediğine göre ruhlar görmüştü, ama özellikle Aal adında geleneksel Fars kültüründe bebeklerini doğurduktan sonra yeni anne olmuş kadınlara saldırdığına inanılan bir kadın hayaletten bahsetmişti. Aal'i ilk defa ilk erkek çocuğunu doğurduktan 13 gün sonra gördüğünü söylüyordu. Aal'in karnını parçaladığına, karaciğerini yediğine ve hastalanmasına sebep olup onu öldürdüğüne inanmıştı. Evet evet, doğru okudunuz, kadın ölü olduğunu düşünüyordu.

Leonardo da Vinci’nin otopsisi

1863'te da Vinci'nin San Florentin Şapeli'ndeki mezarını açan araştırmacılar yaşlı adamın iskeletinin yanısıra ince beyaz saç telleri ve sekiz adet diş buldular.

Kötü anıları silme hapı gerçek mi oluyor?

Edebiyatta ya da sinemada sayısız örneği olan bir durumdur: Bu hapı al ve tüm belleğin sonsuza kadar silinsin. Hafıza en önemli zihinsel fonksiyonlardan biri. Özellikle...

Yalnızlık beyinde nasıl görünür?

Üç senaryo düşünün. Bir çocuğun lisede ilk günü, öğle yemeğini yiyor. Yakın zamanlarda sevgilisinden ayrılmış bir adam yılbaşında geri sayımı tek başına yapıyor. Bir...

NöroBlog Quiz: Beyninizi Ne Kadar Tanıyorsunuz?

İlk #NBquiz'de kolaydan başlayalım ve size beynimizle ilgili sorular soralım dedik. Sonuçlarınızı twitter üzerinden bizimle ve arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz.

Sol beynimizle konuşuyoruz

Broca ve Wernicke'nin nörolojinin erken dönemlerinde yaptıkları keşifler sinirbilimcilere ilham vermeye devam ediyor.

Son Yazılar