Sinirbilim

268TakipçiTakip Et
10,716TakipçiTakip Et
1,714AboneAbone Ol

En Çok Okunanlar

Kör bir insan LSD alırsa ne olur?

Yasal uyarı: Uyuşturucu maddeler sağlığa zararlıdır. LSD kimyasal bir madde. İlk olarak 1938 yılında İsviçre'de üretiliyor ve üretilmesinden birkaç yıl sonra "büyülü" özellikleri keşfediliyor. LSD alan insanların gerçeklik algısı değişiyor, pek çoğu halüsinasyonlar görmeye başlıyor. LSD alan insanların söylediklerine göre bu halüsinasyonlar çok çeşitli: Renkler canlanıyor, duvarlar nefes alıp veriyor, kuşlar the Beatles şarkıları şakımaya başlıyor, kahve makineleri onlara eşlik ederek dans ediyor, vs. LSD psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılmak üzere "Delysid" adıyla bir ilaç olarak piyasaya sürülüyor. İlacın ismi Türkçe dilinde hoş bir şaka olabilirdi, ancak ilacın etkilerinden şüphelenen ABD bu maddenin "zihin kontrolü" gibi hain emellerle kullanılabileceğine ikna olunca ilaç hızlıca tüm dünyada yasaklanıyor ve yasadışı ilan ediliyor. LSD hakkında bu on bilgilendirmeden sonra gelelim konumuza: İlacın görsel halüsinasyonlara sebep olduğunu söyledik. Peki kör bir insan bu ilacı alırsa ne olur? Aniden görmeye ve halüsinasyon görmeye başlar mı? Konu hakkında geçen hafta Consciousness and Cognition isimli sinirbilim dergisinde çıkan yeni bir makale meseleyi yeniden gündeme getirdi. Makalede doğuştan kör 70 yasındaki bir hastanın 1970'li yıllarda rock müzik kariyeri yaparken yüksek miktarda LSD altında yaşadığı deneyimler anlatılıyor. Hasta LSD aldığında ilginç deneyimler yaşadığını söylüyor: "LSD aldığımda kendimi dünyanın en güzel şelalesindeymişim gibi hissediyordum. En çok da Bach'ın Brandenburg konçertosu bu hissi verirdi. Kemanların ruhumun içinde çaldığını hissedebiliyordum. LSD hislerimi yükseltiyordu." Doğuştan kör bir insanın LSD aldığında görsel halüsinasyonlar görmesi pek olası değil gibi. Çünkü LSD mucize bir ilaç değil ve körlerin görmesini sağlayamaz. Yoksa tüm körler avuç avuç LSD tüketirdi. Ancak yukarıdaki tanımlama size de işitsel halüsinasyonları çağrıştırmıyor mu? Dahası var: "Dokunduğum her şey olduğundan çok daha kadife hissettiriyordu. Öyle ki ellerimi tam olarak yumruk yapamıyordum bile. Bir gün marihuana ve LSD'yi birlikte aldığımda insanların yüzlerine dokunmak istedim ve insanlara haklarında ne düşündüğümü sadece yüzlerine dokunarak söyleyebildim. Çok garip bir deneyimdi, derileri çok yumuşakken gözleri, burunları ve ağızlarının şekli bozulmuş gibiydi." Dokunsal halüsinasyonlar sanırım daha iyi anlatılamazdı. İnsan çoğu zaman dokunmanın da bir çeşit duyu olduğunu unutuyor, ancak örneğin elimizdeki reseptor ve sinirlerin farklı dağılımından dolayı aynı kediyi severken ya da topu tutarken sizin ve benim hissettiğimiz hisler birbirinden farklı. Herkesin duyusu kendine özel. Doğuştan kör bir insan göremediği ve görmenin nasıl bir şey olduğunu bilemediği için görsel halüsinasyonlar deneyimleyemeyebilir. Ancak görme dışında işitme ve dokunma gibi duyularımız var ve burada işitsel ve dokunsal halüsinasyonların nasıl şeyler olabileceğine dair çok canlı anlatımlar mevcut. Muhtemelen LSD alan ve kör olmayan insanlar da bunları deneyimliyorlar ancak görsel algı değişiklikleri o kadar ağır basıyor ki bunları fark edemiyorlar bile. Körlerde LSD deneyimini inceleyen başka makaleler aradığımızda 1960'li yıllara geri dönmemiz gerekiyor, çünkü uzun adıyla liserjik asit dietilamid ya da takma adıyla Mavi Pentagon ve asit olarak bildiğimiz LSD maddesi 50 yılı aşkın süredir yasak; doğal olarak maddeyle yapılan deneyler de bitme noktasına gelmiş. 50 yıl önce yayınlanmış bir makalede ise doğuştan kör olanların ya da 2 yaşından önce kör olmuş insanların LSD alsalar da görsel halüsinasyonlar yaşamadığını görüyoruz. Görmeden sorumlu oksipital korteks 2 yaşından önce olgunluğa ulaşmaz. 2 yaşından sonra kör olmuş insanlar ise görmenin nasıl bir şey olduğunu bildikleri için kısmen görsel halüsinasyonlar yaşayabilmişler. Kimisi artan ışıklar, noktalar, şimşekler tariflemiş; kimisi ise kısa süreli de olsa beyinlerinde görseller oluştuğunu söylemiş. LSD de marihuana gibi tıbbın "yeniden keşfettiği" maddeler arasında. Uzun yıllar süren yasakların ardından bugün dünyanın pek çok yerinde LSD'nin psikiyatrik hastalıklarda işimize yarayacak bir ilaç olarak kullanılıp kullanılamayacağına dair araştırmalar yapılıyor. Hatta ilk olumlu sonuçlar alındı bile, yine de şimdi yapmamız gereken kesin sonuçları beklemek. LSD'nin ve marihuananın yasak olduğunu, kullanmanın sağlığınıza geri dönüşü olmayabilecek zararlar verebileceğini söylemek gerek. Kronik marihuana kullanımı nedeniyle halüsinasyonlarından çıkamayarak beynine kalıcı hasarlar veren ve şizofreniye yakalanan binlerce insan var. LSD etkisi altında gördüğü halüsinasyonlar sonucu basına felaketler gelen insanların haberlerini okuyoruz. 1960'lar ABD'sindeki gibi paranoyak düşüncelere girmeden de bu maddelerin zararlı olabileceklerini rahatlıkla söyleyebiliriz. Bu maddeler ilaç haline getirilmeden hiçbir hastalığın tedavisi için kullanılamaz, kullanılmamalı. Yasal uyarı: Uyuşturucu maddeler sağlığa zararlıdır.

Akıllı İlaçlarla Beyninizi Hackleyebilir Misiniz?

Ya bilişsel kabiliyetinizi geliştirebilecek bir hap alabilseydiniz? Ya bu hap sizin bir sınavdan yüksek not almanıza yardım edebilseydi, daha çok işi daha verimli halledebilseydiniz ve gerçekten aynı anda birden fazla işi yapabilseydiniz? Silikon Vadisi’ndeki girişimciler ve Wall Street yöneticileri bu sorulara kesinlikle "evet, evet, evet!" diye yanıt verirlerdi. Kazancın veya kaybın büyük olabileceği bu ortamlarda nootropiklerin diğer bir deyişle “akıllı ilaçların” normal, sağlıklı insanlar tarafından kullanımı yaygınlaştı. Fakat beyin fonksiyonlarını geliştirdiği iddia edilen bileşenler tam olarak nedir? Dahası bunlar güvenli mi? İnsanlar yüzyıllardır bilişsel fonksiyonlarını iyileştirmek için maddeler kullandılar.

Bira mı votka mı?: Alkolün duygularımız üzerine etkileri

Yasal Uyarı: Alkol sağlığa zararlıdır! İngiltere'de yürütülen yeni bir araştırma farklı alkollü içkilerin farklı duyguları tetiklediğine dair sonuçlar ortaya koydu. Farklı ülkelerden 18-34 yaş aralığındaki yaklaşık 30.000 kişinin katılımıyla yürütülen araştırmanın sonuçlarını değerlendiren uzmanlara göre alkollü içecekler ruh halimizi değiştirmekte birbirinden oldukça farklı etkiler gösteriyor. Araştırmada alkollü içecekler 2 farklı sınıfa ayrıldı: Bira, kırmızı şarap, beyaz şarap gibi düşük alkollü içecekler ve votka, cin, viski gibi yüksek alkollü içecekler. Duygular ise pozitif ve negatif duygular olarak ikiye ayrıldı. Enerjik hissetme, rahatlama, kendine güven ve seksilik hissi pozitif duygular arasında gösterilirken yorgunluk, sinirlilik ve üzüntü gibi duygular negatif duygular olarak sınıflandırıldı ve alkollü içeceklerin bu duygulardan hangilerini tetiklediği araştırıldı.

Podcast