Laboratuvarda Beyin Üretmek: Serebral Organoidler

Kulağa Dr.Frankenstein’nın bile kıskanacağı bir şey gibi gelebilir ama bilim insanları artık bir kap içerisinde “beyin” üretebiliyor.

NöroBlog Podcast 23. Bölüm: Cinsel Şiddet

Cinsel şiddet ne yazık ki sık sık gündeme gelen bir konu. Bu bölümde konuğumuz Psikiyatrist Doç.Dr. Koray Başar ile cinsel şiddet konuştuk.

Genç Hissetmenizin Sebebi Beyninizin Daha Yavaş Yaşlanması Mı?

Herkes yaşlanır, fakat herkes yaşını hissetmez. Yakın zamanda yapılan bir çalışmaya göre, öznel yaş olarak adlandırılan bu hissiyat, beyin yaşlanmasını yansıtıyor olabilir.

NöroBlog Podcast 22. Bölüm: Futbol

Kocaman kalelere 90 dakika boyunca gol atamamak nasıl bir beceriksizlik? Bu sorunun yanıtı sinirbilimde olabilir mi? Dünya Kupası dolu dizgin devam ederken NöroBlog Podcast'te güzel oyun futbolun sinirbilimini konuştuk. Keyifli dinlemeler...

Hayvanlar Dünyayı Nasıl Görüyor?

Canlılar alemindeki pek çok canlının insandan üstün görme yeteneklerine sahip olduğu bir gerçek. Daha önce NöroBlog'un başka makalelerinde de bizden milyonlarca kat daha renkli gören canlılardan söz etmiştik. Gözü ve hatta beyni olmadan gören ilginç canlılardan bahsetmiştik. Bununla birlikte insanlık olarak kendimizi çok da haksızlık etmemeliyiz, çünkü konu görülen görüntünün "çözünürlüğü" öldüğunda en tepedeyiz gibi görünüyor. Duke Üniversitesi'nden bilim insanlarının Trends ın Ecology and Evolution dergisinde yayınladıkları yeni bir makale insanların diğer canlılara kıyasla ne kadar net ve çözünürlüğü yüksek şekilde görebildiğini ortaya koydu.

Tik Tak: Beyninizin İç Saati

Zaman: iki hece, beş harf. Ama dünyamızın en belirsiz kavramlarından biri. Birçok bilim insanı ve filozof zamanı birincil duyu olarak anlamaya çalıştı. Bunlara "zaman bir illüzyon" ve "zamanın tek nedeni, her şeyin bir anda gerçekleşmemesidir" notlarıyla Albert Einstein da dahil. Fakat zaman nedir ve onu nasıl anlarız?

Memeliler Neden REM Uykusuna İhtiyaç Duyar?

Bu çalışma aslında doğru zannettiğimiz birçok bilginin sorgulanabilir olduğunu ve insan beynini anlamada diğer canlıların önemini bir kez daha bizlere hatırlatıyor.

İnsan Ömrünün Sınırı 115 Yıl Mı?

Jeanne Calment kızı ve torunundan onlarca yıl daha uzun yaşayıp 122 yaşında doğal nedenlerden ötürü yaşamını yitirdi. 20 sene önce ölen Fransız vatandaşı Calment’in dünyada en uzun yaşayan insan olduğu düşünülüyor. İlerleyen yılarda tıp biliminde gerçekleşecek olan gelişmelere bakarak Calment’in yaşını geçeceğiniz fikrine hiç kapılmayın! Nature dergisinde yayımlanan ve küresel demografik verilere dayanan bir çalışmaya göre insanların sabit bir yaşam ömrü var ve birinin Calment’in rekorunu kırma olasılığı düşük. Buna rağmen bazı bilim insanları bu çıkarıma katılmıyor. Kullanılan verinin mükemmel olmadığını ve makalenin tıpta gerçekleşebilecek keşifleri dikkate almadığını öne sürüyor.

NöroBlog Podcast 21. Bölüm: Hafıza

Konuklarımız Heidelberg Üniversitesi’nden Kübra Gülmez Karaca ve Viyana Üniversitesi’nden doktorasını taze taze alıp yayınımıza gelen Dr. Uğur Dağ idi.

Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS) Nasıl Oluşur?

Amyotrofik lateral skleroz (ALS) nörodejeneratif bir motor nöron hastalığıdır. Hastalığın başlangıcında kaslarda güç kayıpları kendini gösterir. Her hastada başlangıç evresi farklılık gösterebilir. Özellikle el ve...

Sihirli Mantarların Sihri Nereden Geliyor?

"Magic mushroom" denen sihirli mantarların şöhretini çoğumuz duymuşuzdur. Bu sihirli mantarların sihrinin nereden geldiği şimdiye kadar yanıtı bilinmeyen bir soruydu.

NöroBlog Podcast 20. Bölüm: Sinekler ve İnsanlar

Sinirbilimci Dr. Çağrı Yalgın bize sineklerin yaşamlarını, onlarla yapılan ve birçok Nobel ödülü kazandıran bilimsel çalışmaları ve vatandaşı olduğu Finlandiya'yı anlattı.

Şizofreniden Sorumlu Beyin Hücreleri Keşfedildi

İsveç Karolinska Enstitüsü ve Allen Beyin Araştımaları Enstitüsü işbirliğiyle yürütülen bir çalışmada, araştırmacılar şizofreni hastalığında önemli rolü olabilecek belirli beyin hücreleri keşfettiler.

Psikolojide “Tekrarlanabilirlik Krizi” Büyüyor

Videoda da görüldüğü üzere bir yetişkin odada önlerinde bir şekerleme ile bıraktığı çocuklara "ben geri dönünceye kadar şekerlemeyi yemezsen, sana ikinci bir şekerleme vereceğim" diyor ve kapıyı kapatıp gidiyor. Deneyde çocukların irade gösterip gelecekteki daha büyük ödülü (ikinci şekerlemeyi) kazanıp kazanamayacakları test ediliyor. Meşhur deney ilk olarak 1990 yılında yayınlanmıştı ve bilim dünyasında oldukça ses getirmişti. Çünkü mesele sadece çocukların şekerlemeyi yiyip yememesi değildi. Araştırmayı sunan bilim insanları deneydeki çocukları uzun dönemli takip etmiş ve şekerlemeyi yemeyip "irade gösteren" çocukların hem akademik başarılarının hem de bilişsel kapasitelerinin irade gösteremeyen çocuklara göre daha yüksek olduğunu iddia etmişti.

Anestezi Nasıl Çalışır?

Anestezikler varken kim korkar ameliyattan! Tıpta çığır açan anestezi işlemini canlıların çeşitli ilaçlar ile geri dönüşümlü ve kontrollü bir şekilde koma haline sokulması, bilimsel olarak doğru olmasa da uyutulması olarak tanımlayabiliriz. Bu uyku halinde kalp atışı ve solunum gibi fonksiyonlar düzenli bir şekilde devam eder, lakin uyutulan canlı aksi takdirde çok acı verecek işlemleri hissetmez.

Migren Tedavisinde Devrim Yaratabilecek Yeni Dalga İlaçlar

Migren dünyada 1 milyardan fazla insanı etkileyen ve hastaların hayat kalitesini önemli ölçüde düşürebilen bir baş ağrısı türü. Şimdiye kadar migren ağrılarını önlemek için aslında bu iş için üretilmemiş ilaçlar deneniyordu ve çok kısıtlı bir başarı sağlanabiliyordu. Amerikan İlaç ve Gıda Dairesi FDA'in ilk örneğini dün onayladığı yeni bir ilaç grubu migren ataklarının önlenmesi için özel olarak hazırlanmış ilk ilaçlar.

NöroBlog Podcast 17. Bölüm: Şizofreni

NöroBlog Podcast'in yeni bölümünde çoğu zaman yanlış tanıtılan ve stigmatize edilen psikiyatrik bir rahatsızlık olan şizofreniyi konuştuk.

Beynimiz Hakkında 10 Gerçek

Beyin, hakkında yeni şeyler öğrendikçe şaşırdığımız büyüleyici bir organ. Knowing Neurons sitesinin hazırladığı bu harika görseli sizin için Türkçeleştirdik ve beğeninize sunduk. Beynimiz hakkındaki ilginç bilgiler bulacaksınız. İyi eğlenceler...

Kertenkeleler de Rüya Görür mü?

İnsanlardan kuşlara, solucanlardan timsahlara bütün hayvanlar uykuya ihtiyaç duyarlar, ancak bütün türler aynı şekilde uyumaz.

Modern Sinirbilimin En İyi Anlatıcısı: Oliver Sacks

İnsan beyni bildiğimiz evrendeki en karmaşık nesne. İnsan beynini anlamaya çalışan sinirbilim de bir hayli karmaşık bir alan. Hele bu alanda çalışan biri değilseniz bu büyüleyici alanda neyin nasıl olduğunu anlamanız için çok iyi rehberlere ihtiyacınız var.

Optogenetik: Beyni Işıkla Kontrol Etmek

Yeni ve heyecan verici bir teknik beyni ışıkla kontrol edebilmemizi sağlıyor.

NöroBlog Podcast 16. Bölüm: Sinirbilim Tarihi I

NöroBlog Podcast'in 16. bölümünde yeni bir seriye başladık ve sinirbilim tarihinin en bilinen en eski olaylarını konuştuk.

Nörohukuk: Sinirbilim ve Adaleti Birleştirmek

Journal of Law and Bioscience isimli bilimsel dergideki bir analize göre ABD’de sinirbilime atıf yapan mahkeme kararları 2005 yılından 2012'ye kadar iki katına çıktı. Nörohukuk ABD'deki mahkemelerde kendine yer edinmeye başladı, buna rağmen nörobilimsel savların mahkemede kullanılıp kullanılmayacağı ve kullanılacaklarsa nasıl kullanılacaklarına yargıçlar karar veriyor. Yeni geliştirişlen beyin bilimi metotları hapis cezasına nöroloji tabanlı terapi ve tedavi gibi alternatifler sunmakta. (THE Sentencing Projesi) ABD'de bir bölge mahkemesinin yargıcı olan ve bir nörohukuk projesi yürüten Jed Rakoff yargıçların sinirbilime olan bakışını ciddi derecede kararsız ve şüpheci olarak nitelendiriyor. Bir yandan beyin biliminin faydalarını ve bu alandaki gelişmeleri takdir ederken diğer yandan da bu şüpheciliğin beyin biliminin nesiller boyunca kabul gören bazı düşüncelerinin zamanla maskesinin düştügünü söylüyor. Nitekim önceki yüzyıllarda frenoloji, öjeni ve frontal lob lobotomisi gibi sinirbilimsel iddialar bir dönem "sinirbilimsel gerçekler" olarak kabul edilmiş ancak hukuksal alanda felaket sonuçlar doğurmuştu.

Beyin Hücreleri Yaşlılıkta da Yenileniyor mu?

İnsan beyninde yeni sinir hücresi üretilip üretilmediği hala devam eden bir tartışma. Yeni çalışmalar eşliğinde son durum nedir?

MR ve Tomografi Nedir? Gerçek Zamanlı MR Ne İşe Yarayacak?

Bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MR) nedir? Hangi durumlarda kullanılırlar? Yeni bir teknik olan "hareketli MR" bize neler getirecek?

NöroBlog Quiz: Beyin Lobları

Beyin lobları nöroanatominin, nöroanatomi de sinirbilimin olmazsa olmazları. Beyin lobları quizimizle beyinde kaç lobumuz olduğunu ve bu lobların ne işe yaradığını öğrenin; nöroanatomi bilginizi geliştirin. İyi eğlenceler!

Büyük Düşünce Deneyi – Bölüm 3: Algernon’a Çiçekler

Bu serinin 2. bölümünde filmi Stanley Kubrick tarafından yönetilen Arthur C. Clark’ın 2001: Bir Uzay Destanı romanı bağlamında yapay zekayı ele aldık. Uzay Destanı’nda zeka amaca ulaşmak için bir araç yerine kendi içinde bir amaç olarak görülür. Daniel Keyes tarafından romana dönüştürülmeden önce kısa bir hikaye olan Algernon’a Çiçekler, bu hipotezi sorgularken bir kişinin zekasını manipüle etmenin etik sonuçlarını da göz önünde bulundurur.

NöroBlog Podcast 15. Bölüm: Bağımlılık

NöroBlog Podcast'in 15. Bölümünde "bağımlılık" konusunda söyleştik. Bağımlılık nedir? Kimler bağımlıdır? Bağımlılığın sinirbilimsel temelleri nelerdir? Bir kereden bir şey olur mu, olmaz mı? İnternet, oyun, sosyal medya bağımlılıkları gerçek bağımlılıklar mı? Bu ve başka pek çok sorunun yanıtı podcastimizde. Keyifli seyirler...

Bir Sinirbilim Belgeseli: Take Your Pills

Okul başarısını artırmak için kullanılan Adderall, Concerta, Ritalin gibi ilaçlar ne kadar güvenli? Bir belgesel tavsiyesi: Take your pills.

Bebekler konuşmayı nasıl öğrenir?

Bir annenin çocuğuna "top" kelimesinin öğretmeye çalıştığını düşünelim. Anne topu eliyle gösteriyor olabilir, fakat bebek annesinin ne demek istediğini tam olarak nasıl biliyor?

Son Yazılar